He KŌrero WhakamĀrama

Mō ngā kōrero katoa e pā ana ki a Poti Tamariki, whakapā mai ki ngā pātai kei raro iho nei:

He aha a Pōti Tamariki?

Mā Pōti Tamariki e whai wāhi ngā ākonga o te kura ki te uru ki tētahi wheako pōti pono nei. Ka pōti ngā ākonga mō ētahi kaiwhakauru pono, mā runga i tētahi pepa pōti pono, kātahi ka taea e rātou te whakarite i ngā whakatau mai i ngā pōtitanga o ngā tamariki ki ngā whakatau o te pōtitanga a motu. Ka whiwhi ngā pouako i ētahi tauira e rite tonu ana ki ngā pepa pōti ka tukuna ki ngā kaipōti pakeke kei tērā rohe engari ko PŌTI TAMARIKI kua tāia ki runga ake o te pepa. Ka whakahaeretia e ngā pouako tētahi pōtitanga i te wiki o mua o te pōtitanga pono. Ka whai rātou i ngā tūkanga e whāia ana e ngā pōtitanga pono. Ka tukuna ngā whakatau o ia kura ki te kaitakawaenga a motu, kātahi māna e ripoata i runga i ngā whakatau o te pōtitanga o ngā tamariki. Kua waihangatia tēnei kōwae ako kia hāngai ki te marautanga Tikanga a Iwi mō ngā ākonga o te tau tuaiwa.

ki runga >>


I tïmata a Pōti Tamariki i hea?

I waihangatia te hōtaka o Pōti Tamariki i Amerika i ngā tau mutunga o 1990. I ākina ngā ākonga ki te haere tahi me o rātou mātua, kaitiaki rānei ki ngā pōhi pōti a te rangi pōti tonu. I pōti tahi ngā ākonga me o rātou mātua, kaitiaki rānei (mō ngā kaiwhakauru ōrite) heoi anō, i te mea he tamariki tonu ēnei kaipōti, kāore i kautetia a rātou pōti.

He maha tonu ngā hua i puta mai. Tuatahi, i whakatitina te arokā o ngā ākonga ki te tūkanga tōrangapū, ā, i ākina te mahi pōti. Tuarua, nā te whai wāhi mai o ngā ākonga i roto i te tūkanga pōti i ākina te maha atu o ngā mātua me ngā kaitiaki ki te tae a tinana atu ki te pōti. Ko te mutunga mai i piki ake te nama o ngā kaipōti pakeke i tae a tinana atu ki te pōti i te 5%. E whakamana whānuitia ana te hōtaka o Pōti Tamariki e ētahi tāngata rongonui nō Amerika (pērā i a Michael Jordan), ā, e mahia whānuitia ana te hōtaka i Amerika. Mō ētahi atu kōrero e pā ana ki Pōti Tamariki i roto o Amerika, whakapā mai ki konei.

ki runga >>


Nōnahea a Pōti Tamariki i tae mai ai ki Aotearoa?

Nā Te Kaunihera o Tamaki Makaurau i whakamōhio mai i a Pōti Tamariki i te tau 2000 ko te mahinga o roto o tō rātou hōtaka ko ‘Political Awareness In Schools'. I hāngai tēnei hōtaka ki te tūranga o te kāwanatanga a rohe me ōna tangata whenua, ngā ratonga i whakaratohia e te kāwanatanga a rohe, ā, me pēhea hoki te whai wāhi ki roto i ngā mahi waihanga i te hāpori a mea ake nei. I whakamātauria te hōtaka e Te Kaunihera o Tāmaki Makaurau i ngā pōtitanga kāwanatanga a rohe i te tau 2001.

I waihangatia hei wahanga o te marautanga Tikanga a Iwi, i hāngai ki ngā ākonga mai i te 11 ki te 14 tau te pakeke me te whakatū i ngā kaiwhakauru tonu hei pōtitanga.

I tukuna te whakawā o 2001 ki ngā kura e ono. I ākina ngā ākonga ki te rangahau i ngā kaiwhakuru e tū ana, tae atu ana ki o rātou kaupapa here me o rātou whakaaro e pā ana ki ngā take o te rohe. Whai muri mai i te rangi pōti, i whakaritea ngā whakatau o ngā ākonga ki ngā whakatau kātipa.

Kua whakahaeretia a Pōti Tamariki i Tāmaki Makaurau mō:

  • ngā pōtitanga kāwanatanga a rohe 2001, 2004 & 2007
  • ngā pōtitanga pāremata 2002 & 2005

Kei te whakahaere tonu Te Kaunihera o Tāmaki Makaurau i a Pōti Tamariki i roto i ngā kura o Tāmaki Makaurau. Ka taea e ngā pouako o Tāmaki Makaurau te rēhita mā te waea atu ki tēnei nama 09 379 2020, te tuku ïmera ki kidsvote@aucklandcity.govt.nz, rānei ko te haere ki te ipurangi e whai ake nei www.aucklandcity.govt.nz/communityprojects.

ki runga >>


Ko wai kei te whakahaere i a Pōti Tamariki?

E tukuna ana a Pōti Tamariki ki te motu whānui hei wahanga o te kaupapa a Growing Active Citizens.

Ko Te Kāwanatanga a Rohe o Aotearoa e tuitui ana i Growing Active Citizens me te tautoko o ētahi ratonga. Ko tō matou whāinga ko te whakanui ake i te whai wāhitanga mātātoa i roto i ngā mahi whakatau kaupapa a rohe, a motu hoki.

Mā te kaupapa o Growing Active Citizens e mea ana mātou ki te whakawhanake i ētahi rauemi hei hāpai i te mātauranga tangata whenua mō ngā taiohi o Aotearoa. E mea ana hoki ki te whakanui ake i te māramatanga, me te whai wāhitanga ki ngā tūkanga a hāpori, a kāwanatanga a iwi hoki.

ki runga >>


He aha te take me whakahaere i a Pōti Tamariki?

Ka whakanui a Pōti Tamariki i te māramatanga, me te whai wāhitanga o te hunga taiohi ki ngā tūkanga a hāpori, a kāwanatanga a iwi hoki.

Ko te taetae atu o ngā kaipōti ki ngā pōtitanga tētahi tohu e whakaatu ana i te pakari o te kāwanatanga a iwi. Ki Aotearoa nei, ā he pērā hoki i te nuinga o ngā whenua kāwanatanga a iwi o te ao, kei te heke te nama o ngā kaipōti, ā, he itiiti hoki te hunga taiohi e whai wāhi ana i roto i ngā mahi tōrangapū. Mā te mahi i roto i ngā kura tētahi huarahi e akiaki i te hunga taiohi ki te whai wāhi mai.

E rua ngā ripoata o te Kōmiti Pūwharu kua tūtohu i te take kia whakakaha ake te mātauranga tangata whenua i roto i ngā kura, ā, kia whai rauemi whakaako hoki hei hāpai i tēnei kaupapa.

Ko ngā hōtaka e whakarato ana i ngā whēako whai wāhitanga ki ngā ākonga ngā mea ka whakarahi ake i tō rātou ngākaunuitanga, tō rātou māramatanga me tō rātou whai wāhitanga a mea ake nei ki ngā tūkanga tōrangapū. Mai i ētahi rangahau nō Amerika kua puta mai ngā kōrero e whai ake nei mō Pōti Tamariki:

  • te awe mō te wā roa nei ki ngā ākonga
  • e tino tōtika o te hōtaka nei mō ngā ākonga i tipu ake me ngā āhuatanga pohara
  • i āwhina i te kaha o ngā ākonga ki te whakawhiti kōrero a tōrangapū nei i te kāinga, nō reira te whakaawe i o rātou mātua, ā, kātahi ka akiaki anō ngā mātua i a rātou tamariki ki te whai wāhi atu
  • te kaha o te whanaungatanga o te rehita me te pōti ki ngā kaipōti wā tuatahi
  • i āwhina ki te whakanui ake i te nama o ngā pakeke i tae a tinana atu ki te pōti i ngā hāpori i reira a Pōti Tamariki

Mō ētahi atu kōrero me ētahi atu rangahau e pā ana ki te whai wāhitanga o te hunga taiohi ki ngā pōtitanga me ngā āhuatanga e pai ana te whakahaere, whakapā mai ki konei.

Ahakoa he mea nui tonu te whakaawe i te whai wāhitanga a mea ake nei o ngā ākonga hei kaipōti kia pakeke ake rā, he mea nui anō hoki kia whakamanatia te āwhina o te hunga taiohi ināianei tonu.

Ko te whāinga o Pōti Tamariki me te kaupapa whānui o Growing Active Citizens ko te tautoko i te hunga taiohi ki te uru atu ki ngā take o te rohe, me ngā take o te motu i tēnei wā tonu. Kei te hiahia mātou ki te whakarato i ngā kōrero, ngā taputapu, me ngā whēako ki ngā ākonga hei hāpai i a rātou ki te whai wāhi tōtika i roto i o rātou hāpori me ngā take e ngākaunui ana kia rātou.

ki runga >>


He mahi haere tonu a Pōti Tamariki?

Kāore. E mea ana kia whakahaeretia a Pōti Tamariki i ia tau. Kia pēnei, ka whakawhiti a Pōti Tamariki i waenganui i ngā pōtitanga kāwanatanga a rohe me ngā pōtitanga pāremata. Kei te whakaaro hoki mātou ki ētahi atu kōwhiringa mō ngā tau kei waenganui i ngā pōtitanga e rua nei.

ki runga >>


Mō ngā ākonga o te tau tuaiwa anake a Pōti Tamariki?

I waihangatia a Pōti Tamariki tuatahi mā ngā ākonga o te tau tuaiwa engari ehara i te mea ka kore e taea e ērā atu akomanga te whakamahi i te rauemi nei.

ki runga >>


E whakarato ana a Pōti Tamariki mō te rārangi Māori, me ngā rohe pōti Māori?

Ae, ka taea tonu e ngā ākonga e hiahiatia ana ki te rēhita i runga i te rārangi Māori mā ngā tamariki me ngā rohe pōti Māori i ngā wāhi kei reira ēnei.  Ka wātea mai ngā pepa pōti ki ngā rohe pōti Māori mō ngā pōtitanga pāremata ka tū a te tau 2008. Kua whakamāoritia hoki ngā rauemi mā ngā pouako e hiahia ana ki ēnei.

ki runga >>